profesjonalna pomoc przez zabawę

Ściąga świadomego rodzica

Przygotowałam dla Ciebie tę krótką ściągę, żeby ułatwić Ci podjęcie decyzji o ewentualnej wizycie u logopedy.

Ściąga świadomego rodzica, logopedia

Dlaczego wiedza o tym, jak przebiegać powinien rozwój mowy dziecka jest tak ważna? Pozwoli przede wszystkim zorientować się, czy rozwój Waszego dziecka przebiega zgodnie z normą, odpowiedzieć na szereg pytań, które codziennie sobie zadajemy:

  • czy już powinniśmy się matrwić, bo np. nasz dwulatek nic nie mówi?
  • czy niemowlak potrzebuje wsparcia logopedycznego? - czy Wasz syn na prawo mówić później tylko dlatego, że jest chłopcem?
  • co wspólnego mają problemy z karmieniem z rozwojem mowy?
  • co powinno, a czego jeszcze nie musi dziecko w wieku 1, 2, 3, 4 czy 5 lat? i wiele innych

Warto wiedzieć, że rozwój mowy przebiega w sposób etapowy i harmonijny, a każdy z etapów ma wpływ na kolejny i każdy z nich jest równie ważny. Na prawidłowy rozwój mowy składa się wiele czynników, które możemy podzielić na wrodzone i środowiskowe.

Wrodzone to np. budowa narządu artykulacyjnych, funkcjonowanie narządu wzroku i słuchu, odbiór i przetwarzanie bodźców zmysłowych, itp. Środowiskowe-sposób stymulacji mowy, to jak i ile mówimy do dziecka, już na etapie jego wczesnego rozwoju, czy podejmujemy dialog z dzieckiem, ważny jest kontakt wzrokowy, naśladowanie. Istotnym elementem rozwoju mowy dziecka jest również sposób karmienia.

W pierwszym roku życia:

  • 2-3 miesiąc - tzw. głużenie - dziecko wydaje gardłowe dźwięki (przypominają głoski k,g.h) oraz samogłoski
  • ok 6 miesiąca życia możemy już zaobserwować tzw. gaworzenie - dziecko powtarza i naśladuje coraz więcej dźwięków, zaczyna powtarzać sylaby tj. pa, ba, ma, zaczyna bawić się językiem. Powtarza nie tylko za mama czy tata, ale również słucha i naśladuje wydawane przez siebie dźwięki. To fantastyczny czas na rozwijanie słuchu fonemowego (rozróżnianie dźwięków mowy)
  • Rewolucja 9 miesiąca - rozwija się zdolność wspólnej uwagi, a to podstawa prawidłowej komunikacji oraz pojawia się gest wskazywania palcem
  • od 10 miesiąca życia dziecko zaczyna komunikować się z otoczeniem w sposób zamierzony, z konkretną intencją - rozumie i wie, do kogo mówić mama, tata, baba - zaczynaja pojawiać się proste słowa (zwykle dźwiękonaśladowcze) jak am (jeść), da (daj), dziecko rozumie już nazwy prostych przedmiotów oraz czynności i potrafi na nie zareagować
  • 12 miesiąc - dziecko rozumie już nazwy wielu przedmiotów i poleceń, prawidłowo reaguje na pytanie "gdzie jest?" (mama, lala, piłka itp.) pokazując paluszkiem lub podążając wzrokiem oraz polecenia "daj" (lalę, auto, piłkę itp.), nie wolno itd.

W drugim roku życia:

  • następuje dynamiczny rozwój mowy, pojawiają się nowe dźwięki i słowa, a do końca drugiego roku życia, dziecko powinno realizować wszystkie samogłoski ( oprócz nosowych) oraz dużo spółgłosek - należy jednak pamiętać, że ze względu na to, że w tym wieku sprawność i rozwój narządów mowy nie są jeszcze w pełni rozwinięte, mowa dziecka może być zniekształcona, uproszczona
  • do końca drugiego roku życia dziecko posługuje sie już kilkunastoma słowami - zwykle są to nazwy domowników mama, tata, baba), nazwy zabawek, zwierzątek - pamiętajmy, że jako słowo, rozumiemy w tym wieku również wyrażenia dźwiękonaśladowcze (piesek-hau, krowa-muu, jeść-am itp)
  • dwulatek rozumie już bardzo dużą ilość poleceń i słów rozwija się umiejętność relacji przyczynowo-skutkowych (np. weź łyżkę, bo jemy zupę), w mowie powinny pojawić się pierwsze zdania dwuwyrazowe np. daj am, nie ma, daj puf puf)

W trzecim roku życia:

  • następuje gwałtowny rozwój mowy w mowie pojawia się odmiana gramatyczna, np. daj lalę, daj auto, dzieci zaczynają budować zdania pojedyncze i złożone
  • do końca 3 roku życia dziecko posługuje sie już wszystkimi typami zdań języka polskiego potrafi wyrazić swoje potrzeby, odpowiedzieć na pytanie oraz zadać pytanie w mowie słychać prawidłowo dźwięki m, n, b, p, f, w, k, g, ch, l, j, t, d, n, ś, ź, ć, dź, ń
  • zaczyna zanikać "zmiękczanie mowy", mogą pojawić się głoski s, z, c, dz
  • dziecko w tym wieku tworzy wiele nowych wyrazów, rozwija się tzw. swoista mowa dziecięca

W czwartym roku życia:

  • w mowie utrwalają się głoski s, z, c, dz, mogą pojawiać się głoski sz, ż, cz, dż
  • mowa powinna być już wolna od zmiękczeń, coraz mniej w mowie dziecka neologizmów i błedów, rozwija się słownictwo, pojawiają się pojęcia abstrakcyjne oraz nacechowane emocjonalnie
  • czterolatek sprawnie posługuje sie językiem, potrafi opowiedzieć o jakimś wydarzeniu budując nie tylko pojedyncze, ale również kilkuzdaniowe wypowiedzi, potrafi zapamiętać krótki wierszyk lub wyliczankę, posługuje się w mowie przyimkami, które określają również stosunki przestrzenne, jak pod, na

W piątym i szóstym roku życia:

  • w mowie utrwalają się głoski sz, ż, cz, dż, pojawia się głoska r
  • usprawnia się umiejętność opowiadania, dziecko potrafi posługiwać się czasem przeszłym, teraźniejszym i przyszłym, rymuje, posługuje się złożonymi porównaniami i rozbudowanymi wypowiedziami

Poniżej ściąga, krótka, z najważniejszymi etapami rozwoju mowy, po szczegóły zapraszam do artykułuŚciąga Świadomego Rodzica